Жастар – біздің қоғамымыздың бір бөлігі, келешек ұрпағымыздың жалғасы. Жастардың тәрбиелі, салиқалы болуы ең алдымен отбасылық тәрбиеден басталады. Қазіргі таңда бірқатар жастар дінге бет бұрып жатыр. Егер дінді дәстүрлі бағытта ұстанса нұр үстіне нұр болар еді. Пайғамбар (с.а.у) «дін деген не?», — деген сұраққа «дін – көркем мінез», — деп жауап берген. Дегенмен, қазіргі кейбір жастарымыздың түсінігінде намаз оқып, бес парыздың бірін орындап жүрсем деген ой ғана бар. Әлбетте бұл дұрыс емес пікір болып табылады. Дін бірінші кезекте адам баласын жақсылыққа тәрбиелеуі қажет. Бірақ біздің кейбір жастарымыздың мінез-құлқы өте нашар болып келеді. Қазіргі көп жастар әлеуметтік желі арқылы яғни бейне, аудио жазбаларды сонымен қоса діни сауаттылығы болмаса да тыңдап жүргендері аз емес. Егерде имамдардан тікелей білім алса бұндай жағдайлар көп орын алмас еді. Бұлай айтатын себебіміз әлеуметтік желілердегі барлық уағызшыларға рұқсат етілмеген.
Жастардың дінге көзқарасы қазіргі заманның маңызды мәселелерінің бірі болып табылады. Әсіресе, ақпараттық технологиялардың дамуымен, әлеуметтік желілердің кең таралуымен жастардың дінге деген көзқарасы, құндылықтары мен сенімдері өзгереді. Бұл мақалада жастардың дінге көзқарасының негізгі трендтері мен құбылыстарына өзгерістерін айтып өтеміз.
Діннің жеке тәжірибеге айналуы қазіргі жастар дінді көбінесе жеке тәжірибе ретінде қабылдайды. Олар дінді дәстүрлі түрде емес, өздерінің жеке қажеттіліктері мен өмірлік тәжірибелеріне сәйкес түсінеді. Бұл үрдіс, әсіресе, урбанизация мен жаһандану жағдайында байқалады. Жастар дінді тек қоғамның нормалары мен талаптарына сәйкес емес, өздерінің ішкі қажеттіліктеріне сай қабылдауға тырысады.
Ақпараттандыру және жаңашылдық интернет пен әлеуметтік желілер жастарға дін туралы ақпаратты жылдам және жеңіл алуға мүмкіндік береді. Олар әлемнің әртүрлі діндері мен мәдениеттері туралы ақпаратқа қол жеткізе алады. Бұл жағдай жастардың дінге деген көзқарасының кеңеюіне, діндер арасындағы диалогқа, сондай-ақ, діннің жаңаша интерпретациясына жол ашады. Сонымен қатар, кейбір жастар дәстүрлі діни нормалар мен қағидаларды сынға алып, жаңалықтарға бет бұруда.
Дін мен идеологияның тоғысуы кейбір жастар дінді саяси немесе әлеуметтік идеологиямен байланыстырады. Бұл әсіресе діннің әлеуметтік әділеттілік, адам құқықтары, экология сияқты мәселелермен байланыстырылуында байқалады. Діннің бұл аспектісі жастардың белсенді азаматтық позициясын қалыптастыруға ықпал етеді. Олар діннің тек рухани емес, сонымен қатар, әлеуметтік мәселелерге де әсер ететінін түсінеді.
Дінсіздік және атеизм соңғы жылдары дінсіздік пен атеизмнің өсуі байқалады. Жастардың бір бөлігі дінсіз өмір сүруді таңдайды, өйткені олар діннің қоғамдағы рөлі мен әсерін сынға алады. Бұл тренд жастар арасында тәуелсіздік, рационализм мен ғылыми көзқарастың дамуына байланысты. Алайда, дінсіздік дінге қарсы емес, кейде діннің әлеуметтік және мәдени аспектілерін қайта қарауға негізделеді.
Діннің рухани жаңа формалары кейбір жастар дәстүрлі діндерден алшақтап, альтернативті рухани тәжірибелерге, медитация, йога сияқты практикаларға бет бұруда. Бұл тренд рухани ізденіс пен өзін-өзі тану қажеттілігінен туындайды. Жастар осындай практикалар арқылы ішкі тыныштықты, тепе-теңдікті іздейді.
Жастардың дінге көзқарасы қазіргі қоғамның динамикалық өзгерістеріне байланысты қалыптасуда. Діннің жеке тәжірибеге айналуы, ақпараттандыру, идеология мен діннің тоғысуы, дінсіздік және альтернативті рухани тәжірибелер жастардың дінге деген көзқарасының алуан түрлілігін көрсетеді. Бұл үрдістер жастардың өмірлік ұстанымдары мен құндылықтарын қалыптастырып, қоғамдағы діннің рөліне жаңа көзқараспен қарауға ықпал етеді.
Бауыржан Абдрахман
Түркістан облысы Дін істері басқармасы «Дін мәселелерін зерттеу оратылығы» КММ теолог маманы.
